KDV'nin ürün içindeki yolu
Bu rehber, KıbrısERP içinde bir KDV oranının hangi ekranlardan geçtiğini sırayla anlatır. Dört durak vardır: oran tablosu, ürün/belge satırı, kaydedilmiş belge ve beyanname.
Temel ilke: hiçbir KDV oranı programda sabit değildir. Her oran, geçerlilik başlangıcı ve bitişi, kaynağı ve teyit durumu olan tarihli bir satırdır. Oran değişince eski satırı düzeltmezsiniz; yeni dönem için yeni satır eklersiniz. Satır yoksa ya da teyitsizse program bir oran uydurmaz, işlemi açık bir hata mesajıyla durdurur.
1. Tarihli KDV oranı tablosu
Bölüm başlığı “1. Tarihli KDV oranı tablosu”Oranlar Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV › KDV oranları sekmesinde listelenir (KDV oranları). Sekmede iki tablo vardır:
- Ülke KDV Oranları — Standart Bant: firmanın ülkesinin mevzuat oran satırları. Her satırda KDV Bandı, Geçerlilik Başlangıcı, Bitiş, Oran (0-1), Doğrulama (teyitli ya da “Teyit bekliyor”), Standart, Kaynak ve (varsa) Kullanım dışı eski tohum işareti görünür. Yeni kayıtların varsayılan bandı yalnız Standart işaretli satırdan okunur; bir ülkede bir tarihte en fazla bir standart bant olur. İşaret yoksa varsayılan band seçilmez ve kayıt reddedilir.
- Faaliyet bazlı varsayılan bant: restoran/kafe, konaklama ve genel hizmet kayıtlarında önerilen bant.
Firmanıza özel bir oran gerekiyorsa Genel Muhasebe › 🧾 KDV / Stopaj sekmesindeki KDV Oranı — Kiracı Override bölümüne tarihli satır eklersiniz (KDV / Stopaj). Okuma sırası: firmanızın satırı, sonra ülkenin tarihli satırı. Aynı bantta yeni bir başlangıç tarihi girdiğinizde önceki açık satır o tarihte kapanır.
Bir satırın teyitli olması önemlidir: taslak ve önizlemelerde teyitsiz satır da okunur, ancak resmî işlemde (fatura onayı, e-belge, beyanname) yalnız tek ve teyitli satır kullanılır.
KKTC için KDV bantları 0, 5, 10, 16 ve 20 olarak tanımlanır (örnek; geçerli değer Ayarlar › Parametreler › KDV oranları ekranındaki tarihli satırdır). Bant listesi ülkeye göre gelir; başka ülkenin bantları KKTC firmasının listesinde yer almaz.
Satır yoksa ne olur? Aşağıdaki mesajlardan biriyle işlem durur:
| Ekranda gördüğünüz mesaj | Anlamı / ne yapmalı |
|---|---|
| “{bant}: {tarih} için tek bir KDV oranı satırı yok. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV alanını kontrol edin.” | Tarihi kapsayan satır yok ya da birden fazla; tek satır olacak şekilde düzeltin. |
| “{bant}: {tarih} tarihinde yürürlükteki KDV oranı satırı teyitli değil; resmî belgede kullanılamaz. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV’de satırı teyit edin.” | Satırı başka bir yetkili teyit etsin. |
| “Geçerli KDV faaliyet/standart bandı eksik. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV alanını kontrol edin.” | Ülkede standart bant işaretli değil. |
| “Aktif firmanın/şubenin ülkesi tanımlı değil; resmî KDV oranı çözülemez …” | Firma ya da şube kartında ülkeyi seçin. |
2. Ürün ve belge satırında bandın seçilmesi
Bölüm başlığı “2. Ürün ve belge satırında bandın seçilmesi”Ürün kartında. Fiyat / KDV alanında KDV bandı listesinden ürünün bandı seçilir. Liste, firmanızın ülkesinde oranı tanımlı olan bantları gösterir; seçenekler “KDV %…” biçimindedir. Yeni üründe kategorinin varsayılan bandı gelir. Fiyat iki alanda tutulur: Satış fiyatı (KDV hariç) ve Satış fiyatı (KDV dahil). Hangisini yazarsanız diğeri seçili bandın bugünkü oranından hesaplanır. Bandın oranı bilinmiyorsa KDV dahil alan kilitlenir ve “Seçili KDV bandının bu firmanın ülkesinde tanımlı bir oranı yok …” uyarısı çıkar; bu durumda Parametreler’den oranı tanımlayın ya da başka bir bant seçin. Hiç oran çözülemiyorsa daha sert bir hata (“Bu firmanın ülkesi için hiçbir KDV oranı çözülemedi …”) görünür.
Belge satırında. Yeni Belge ekranında ürünü seçtiğinizde satıra ürünün bandı gelir; bant listesinde yalnız ülkede oranı tanımlı bantlar, oranlarıyla birlikte yer alır. Satırda şunları ayarlarsınız:
- KDV modu: KDV hariç ya da KDV dahil fiyat. KDV dahil satırda yuvarlama müşterinin gördüğü brüt tutarda yapılır, KDV brütten geriye hesaplanır.
- KDV istisnası: işaretlenirse oran sıfırlanır. İstisna gerekçe kodları tanımlıysa bir gerekçe seçmek zorunludur (bkz. KDV / Stopaj).
- Ürünü olmayan hizmet/masraf satırında bant, işlemin şubesinin ülkesindeki onaylı “genel hizmet” faaliyet bandından, o yoksa standart bandından gelir; ikisi de yoksa satır kaydedilmez.
Satırın dört kolonu birlikte görünür: KDV Hariç, KDV %, KDV Tutarı, KDV Dahil. Belge altındaki KDV Dökümü bloğu tutarları orana göre toplar. Menü, QR menü ve hızlı satış gibi müşteriye dönük ekranlarda KDV dahil rakam gösterilir; fatura, teklif ve siparişte satıra KDV hariç rakam yazılır, KDV toplamda eklenir.
3. Belgede KDV’nin saklanması
Bölüm başlığı “3. Belgede KDV’nin saklanması”Belge kaydedilirken her satır şunları kendi üzerinde saklar: KDV bandı, o gün çözülen oran, satırın KDV tutarı, istisna işareti ve KDV dahil/hariç seçimi. Belgenin başlığında ara toplam, KDV toplamı ve genel toplam bulunur. Yuvarlama kuralı da (Ayarlar › Parametreler › Belge yuvarlama) belge tarihinde çözülüp belgeyle saklanır.
Sonuçları:
- Eski belge yeniden hesaplanmaz. Bir oran sonradan değişse de onaylı belgenin, beyannamenin ve defterin rakamı aynı kalır.
- Onay kapısı. Faturayı ilk kez onaylarken satırdaki saklı oran, belge tarihindeki teyitli resmî oranla karşılaştırılır. Uyuşmazsa “KDV snapshot’ı resmî tarihli orandan farklı. Onaydan önce taslağı güncelleyin.” mesajı çıkar; taslağı yenileyip yeniden onaylayın. Teyitsiz oranla onay yapılamaz.
- Yevmiye. Onaylanan fatura, hesaplanan KDV ve indirilecek KDV hesaplarına işlenir; hesaplar KDV rolüne bağlı olan hesaplardır ve kodunun belirli olması gerekmez.
4. KDV 1a beyanında çıkışı
Bölüm başlığı “4. KDV 1a beyanında çıkışı”KKTC’de aylık beyan Beyannameler ve Yasal Bildirimler › KDV Beyannamesi (KDV-1) sekmesinden hazırlanır (KDV Beyannamesi). Akış şöyledir:
- Seçtiğiniz aydaki onaylı satış ve alış faturaları taranır; tutarlar faturalarda saklanan KDV bilgisinden okunur. Üstteki özet tablo oranlara göre matrah, KDV ve brüt tutarı verir; istisnalı satışların matrahı gerekçe koduyla ayrı satırdadır.
- Firmanın dönemdeki beyanname türü Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV › KDV beyanname türü satırından okunur (KDV beyanname türü). Satır KDV 1a ise Sadeleştirilmiş KDV beyannamesi (KDV 1a) — resmî çıktı paneli açılır; satırlar KDV1 satır eşlemeleri tarihli kurallarına göre doldurulur.
- KDV 1a satırlarında Kaynak türü sütunu tutarın nereden geldiğini söyler: satışlar Satış bandı satırlarında oran bazında matrah ve KDV olarak, alışlar Yurtiçi mal, İthalat kırılımı (gümrük makbuzundaki KDV), Hizmet ve gider ve ATİK satırlarında, iadeler Satış iadesi / Alış iadesi, bir önceki aydan gelen tutar Önceki devir olarak. Elle girilecek satırlar Elle kaynaklıdır ve yalnız bu satırlar düzenlenir.
- Beyan tutarları KDV hesaplarının defter hareketiyle karşılaştırılır (KDV ↔ Mizan Mutabakatı). Fark varsa “Defter farkı …” mesajıyla resmî dosya üretilmez.
- Resmî dosyayı üret / yenile, Resmî KDV1a.xlsx indir ve Basılı form (PDF) ile dosyaları alırsınız. İnternet Vergi Dairesi giriş çalışma sayfası portal ekranındaki sırayla değerleri verir; portala otomatik gönderim yoktur. Beyanı verince Tahakkuk / makbuz no yazıp Verildi olarak kapat’a basarsınız.
- Ay sonunda KDV dönemini mahsup et ile hesaplanan ve indirilecek KDV kapanır; fark ya ödenecek KDV olur ya sonraki döneme devreder.
KDV 1a bandı eşlemesi için gereken tarihli parametreler eksik ya da teyitsizse çıktı üretilmez; neden ekranda sayılır (ör. “Tarih için teyitli, tekil KDV1 eşlemesi bulunamadı; Ayarlar › Parametreler’den kontrol edin.”).