Hakediş rehberi

Menüde: Hakediş › HakedişPaket: Hakediş

Bu sayfa, hakedişin baştan sona nasıl ilerlediğini ve hangi ekranların rol aldığını özetler. Ekranların alan ve düğme ayrıntıları ilgili modül sayfalarındadır; bağlantılar aşağıda verilmiştir.

Hakediş kime açılır

Hakediş ayrı satılan bir paket değildir. İnşaat / Taahhüt paketi veya Marine paketi firmada açıksa hakediş de açılır; ikisi de kapalıysa hakediş ekranları kullanılamaz. İki paket aynı hakediş motorunu ve aynı çalışma alanını kullanır: inşaatta ekran İnşaat / Taahhüt menüsündeki Hakedişler sayfasıdır, Marine’de Marine menüsündeki hakediş ekranıdır (Marine hakedişler). Hakediş menüsündeki ortak görünüm ise yalnız izleme içindir; orada hakediş girilmez.

Akış: sözleşmeden faturaya

Hakedişler çalışma alanı

Sözleşme. İşveren (yukarı) ya da taşeron (aşağı) sözleşmesi taslak olarak açılır, taraf rolleri eklenir ve yayınlanır. Yalnız aktif sözleşme için hakediş açılabilir. Bkz. Sözleşmeler.
Keşif (BOQ). Sözleşmeye bağlı sürüm açılır, poz kalemleri (kod, birim, sözleşme metrajı, birim fiyat) girilir ve sürüm yayınlanarak dondurulur. Hakediş birim fiyatını yayınlanmış sürümden alır. Bkz. Keşif (BOQ).
Metraj (ilerleme). Her dönem için metraj defteri açılır, yayınlanmış kalemlere dönem miktarı girilir, defter gözden geçirmeye gönderilir ve onaylanır. Onay, kalem bazında kümülatif miktarı dondurur. Satırları girenler defteri onaylayamaz. Bkz. Metraj.
Hakediş. Aynı dönem numarasıyla hakediş taslağı açılır ve Hesapla ile hesaplanır. Dönem tutarı, onaylı kümülatif miktar ile önceki onaylı miktar arasındaki farkın birim fiyatla çarpımıdır; üzerine kesintiler ve resmî bileşenler eklenir. Hakediş sırasıyla sunulur, teknik incelemeden geçer, onaylanır (dondurulur) ve finans onayı alır. Bkz. Hakedişler.
Muhasebe, fatura ve ödeme. Finans onaylı hakediş muhasebeleştirilir (muhasebe fişi yazılır), faturalandı olarak işaretlenir, ödeme kaydedilir ve kapatılır. Bu ekrandaki Faturalandı Olarak İşaretle düğmesi hakedişin durumunu işaretler; fatura belgesini kendisi oluşturmaz. Satış Yönetimi’ndeki hakediş faturası kaynağı yalnız Marine hakedişi için tanımlıdır; inşaat hakedişini bir faturaya bağlayan bir ekran bulunmaz.

Dönemler sırayla ilerler: önceki dönem hakedişi onaya kadar götürülmeden (ya da iptal/ters kayıt edilmeden) sonraki dönem açılamaz, onaylanmış bir dönemden geriye dönük dönem açılamaz.

Durumlar

Taslak, Metrajlandı, Sunuldu, Teknik İnceleme, Düzeltildi, İade Edildi, Onaylı (Certified), Finans Onaylı, Muhasebeleşti, Faturalandı, Kısmen Ödendi, Ödendi, Kapalı. Yan durumlar: İhtilaflı, Onay Öncesi İptal, Ters Kayıt, Geçersiz Kılındı.

Onaylı hakediş değiştirilemez ve silinemez. Düzeltme, Ters Kayıt ile ya da sonraki dönemde düzeltme kalemiyle yapılır.

Kim ne yapar

Adım	Gereken yetki
Hakediş açma, hesaplama, sunma	İnşaat / Taahhüt sayfasında Ekle veya Düzenle
Teknik inceleme, iade, iptal, itiraz	İnşaat / Taahhüt sayfasında Düzenle
Hakedişi onaylama (dondurma)	İnşaat / Taahhüt sayfasında Onayla
Finans onayı	İnşaat / Taahhüt sayfasında Görüntüle ve Hakediş sayfasında Onayla
Muhasebeleştirme	Hakediş sayfasında Onayla
Avans ve teminat kaydı, faturalandı/ödendi işareti, kapatma	İnşaat / Taahhüt sayfasında Görüntüle ve Hakediş sayfasında Düzenle
Ters kayıt	İnşaat / Taahhüt ve Hakediş sayfalarında Onayla

Görevler ayrılığı: metrajı giren hakedişi onaylayamaz ve finans onayı veremez; hakedişi onaylayan aynı hakedişe finans onayı veremez. Hakediş yazma işlemleri merkez düğümde yapılır.

Kesintiler, teminat ve resmî bileşenler

Hakediş, Bileşen Özeti tablosunda şu bileşenlerden oluşur: Sözleşme İmalatı, Teminat Kesintisi, Avans Mahsubu, KDV, Gelir / Kurum Stopajı, KDV Tevkifatı ve Fiyat Farkı. Hangisinin hesaplandığı sözleşmeye ve hakedişte işaretlenen kutulara bağlıdır.

Teminat kesintisi ve avans mahsubu sözleşmenin en son şart sürümündeki oranlardan hesaplanır; şart sürümü yoksa ya da oran boş/sıfırsa bu bileşen oluşmaz, oran varsayılmaz. Avans mahsubu, avans defterindeki mahsup edilmemiş bakiyeyi aşamaz; teminat iadesi tutulan bakiyeyi aşamaz. Avans ödemesi ve teminat iadesi, hakediş ekranındaki Avans ve Teminat Defterleri kartından kaydedilir. Bu sürümde sözleşme ekranlarında şart sürümü (avans/teminat oranı) giriş alanı bulunmaz.
KDV, gelir/kurum stopajı, KDV tevkifatı ve fiyat farkı resmî bileşenlerdir. KıbrısERP bunların oranını, matrahını ve yuvarlamasını kendi içinde sabit tutmaz. Değerler Yasal Kural Kümeleri ekranındaki tarihli, kaynaklı ve Yayında durumundaki satırlardan okunur. Her satır bir İşveren tipi taşır (Resmî daire / kamu ya da Özel sektör); hakediş, sözleşme rejimine göre yalnız kendi işveren tipinin satırını kullanır (kamu ihalesi rejimi Resmî daire / kamu, diğer rejimler Özel sektör). İki işveren için de geçerli bir kural her işveren tipi için ayrı satır olarak girilir. Ayarlar › Parametreler (Parametre Merkezi) ekranında Hakediş yasal kuralları (stopaj/KDV) satırı kayıt sayısını ve yayınlanmış sürüm sayısını gösterir.
Hakediş tarihini kapsayan Yayında satır yoksa o bileşen üretilmez. Hakediş “yasal inceleme gerekli” işaretlenir, ekranda “Resmî bir bileşen için yayımlanmış kural eksik; hakediş mali olarak onaylanamaz.” mesajı ve hangi bileşenin bloke olduğu görünür; finans onayı verilemez. Ürün bu durumda tahmini bir oran kullanmaz. Kural satırı varsa ama değeri henüz girilmemişse (“Değer bekliyor” yer tutucusu), satır yayımlanamaz ve hakediş bu kurala geldiğinde durur; Yasal İnceleme Gerekçesi kartı hangi kuralın doldurulması gerektiğini adıyla söyler (nedeni: “yasal değeri henüz girilmedi (değer bekliyor)”).
Yeni dönem ya da değişen mevzuat için mevcut satır yerinde düzenlenmez; yayınlanmış satır değiştirilemez. Yeni bir kural kümesi açılır, dört-göz ilkesiyle (oluşturan, doğrulayan, yayınlayan ayrı kişiler) yayınlanır. Aynı kural için (aynı yargı çevresi, rejim, işveren tipi ve kod) yürürlük tarihleri örtüşemez.
Hakediş onaylandığında hesabın dayandığı girdiler ve kullanılan kural sürümü hakedişle birlikte saklanır; kural sonradan değişse de onaylı hakediş yeni değerle yeniden hesaplanmaz.

KKTC için ürünün örnek (demo) firmasında hazır Taslak kural kümeleri bulunur (inşaat KDV’si, yabancı yüklenici hakediş gelir vergisi kesintisi, kamu yapım işleri fiyat farkı, ek/eksik iş eşiği, damga ve teminat kuralları); resmî kaynağında değeri bulunmayan kurallar “Değer bekliyor” yer tutucusudur. Bu hazır kümeler kendi firmanıza kurulumla gelmez, kural kümelerini kendiniz oluşturursunuz. Taslak kural resmî çıktı üretmez; kaynak ve mali müşavir teyidinden sonra yayınlanması gerekir. Değerler Yasal Kural Kümeleri ekranındaki yayınlanmış satırdan okunur; bu sayfada sabit değer verilmez.

Dövizli hakediş

Sözleşme yabancı para birimindeyse finans onayı öncesinde kur türü açıkça seçilir; sistem varsayılan seçmez. Hakediş tarihinin teyitli kuru, seçilen türde bir kez hakedişe damgalanır ve sonradan yeniden çözülmez. Teyitli kur yoksa finans onayı verilemez. Kurlar için Döviz kurları ekranına bakın.

Ters kayıt ve itiraz

Ters Kayıt: Onaylı, Finans Onaylı veya Muhasebeleşti hakediş gerekçe yazılarak bir kez ters çevrilebilir. Avans ve teminat bakiyeleri geri verilir; muhasebe fişi varsa ters fiş yazılır. Kaynakta teminat iadesi yapılmışsa ters kayıt yapılamaz; düzeltme sonraki dönemde yapılır.
İtiraz: Hakedişe gerekçe kodu, açıklama ve isteğe bağlı itiraz tutarıyla itiraz açılır; itiraz çözüldü, reddedildi ya da geri çekildi olarak kapatılır.

Marine’de fark

Marine hakedişinde muhasebeleştirme, faturalama ve tahsilat, sektörün kendi finans köprüsüyle yürür; bu adımların elle işaretleme düğmeleri (Muhasebeleştir, Faturalandı Olarak İşaretle, ödeme düğmeleri) Marine’de görünmez. Ayrıntı için Marine hakedişler sayfasına bakın.