Sabit Kıymet

Menüde: Finans & Muhasebe › Sabit KıymetPaket: Genel Muhasebe

Ne işe yarar

Sabit Kıymet & Amortisman ekranı firmanın demirbaş, taşıt, bina gibi kıymetlerini kart olarak tutar. Her kıymet için aylık amortisman ayırır (yevmiye fişi otomatik oluşur), defter değerini (maliyet − birikmiş amortisman) hesaplar ve kıymeti satış, hurda ya da bağışla aktiften çıkarır. Onaylı alış faturasındaki demirbaş satırlarından kart üretme (Alış faturasından aktifleştirme), bütün kıymetler için tek seferde dönem amortismanı (Dönem amortisman koşusu) ve alt defterin mizanla mutabakatı (Defter değeri ↔ mizan mutabakatı) de aynı sayfadadır. Sayfanın altındaki Amortisman Oranları (parametre) kartı varlık sınıfı bazında faydalı ömürleri tarihli satırlarla tutar.

Sabit Kıymet ekranı

Kimler kullanır

Muhasebe ve mali işler. Ekranı görmek için Sabit Kıymetler sayfasında Görme; kart eklemek ve amortisman ayırmak için Ekleme; kartı düzenlemek için Düzenleme; silmek için Silme yetkisi gerekir (Ayarlar › Yetki Grupları).

Ön koşullar

Genel Muhasebe paketi açık; aktif firma ve şube seçili.
Hesap planında sabit kıymet maliyet (255) ve birikmiş amortisman (257) hesapları tanımlı olmalı (Hesap Planı).
Alış faturasından aktifleştirmek için ürün kartında kalem “sabit kıymet” olarak işaretli ve fatura onaylı olmalıdır (Ürünler).
Döviz ve kur: alış faturasından aktifleştirilen kıymette TL kuru faturadan alınıp karta işlenir. Elle açılan kartta kur alanı yoktur; Döviz alanında TL dışı bir birim seçseniz bile kartın TL kuru 1 olarak kalır, bu yüzden dövizli kıymeti elle açmak yerine alış faturasından aktifleştirin.
Parametreler: Kartta Sınıf (config ömrü) doldurulursa faydalı ömür Ayarlar › Parametreler › Amortisman › Amortisman oranları tablosundaki, kıymetin edinim ayında geçerli satırdan okunur. Aynı sınıf için geçerli satır yoksa ya da çakışıyorsa kart açılmaz. Satır Teyit bekliyor durumundaysa canlı kurulumda amortisman ayrılmaz; önce satırın teyit edilmesi gerekir. Sınıf boş bırakılırsa ömür Faydalı ömür (ay) alanından elle verilir.

KKTC’de taşıt gideri kısıtı, düşük tutarlı demirbaşın doğrudan gidere yazılma sınırı, yatırım indirimi eşiği ve oranları ile bina kanuni ömürleri Ayarlar › Parametreler › Amortisman › Sabit kıymet vergi kuralları tablosundaki tarihli ve teyitli satırlardan okunur. İlgili tarihte tek, teyitli satır yoksa hesap yapılmaz.

Adım adım

Soldan Sabit Kıymet ekranını açın. Üstteki tabloda kıymetler Kod, Sınıf, Defter değeri, Oran (teyit durumuyla) ve durumla listelenir.
Kıymet Ekle kartında Kod, Ad, Sınıf (config ömrü), Döviz, Maliyet, Hurda değeri, Faydalı ömür (ay) ve Edinim tarihi (YYYY-AA-GG) alanlarını doldurup + Ekle’ye basın. Sınıf verirseniz ömür parametreden gelir; boş bırakırsanız Faydalı ömür (ay) kullanılır. “Eklendi.” mesajı çıkar.

Taşıt için Özel salon binek otomobil kutusunu işaretleyip Motor silindir hacmi (cc) ve Plaka’yı girin; bina için Bina kullanımı (kanuni ömür) listesinden İkametgâh ya da İş yeri seçin. Kart, kaydedildiği andaki vergi kuralını (indirilebilir gider oranı, iş aracı plakası, kanuni bina ömrü) kendi üzerine saklar; kural sonradan değişse de eski kart yeniden hesaplanmaz.

Listeden bir kıymetin Amortisman düğmesine basın; sağdaki Dönem Amortismanı kartı o kıymeti gösterir. Kart üstündeki rozet oranın Manuel ömür, Teyitli oran ya da teyitsiz olduğunu söyler.
Dönem (YYYY-AA) alanına ayı yazıp Amortisman ayır’a basın. Onay kutusunda mali kayıt üretileceği ve geri alınamayacağı hatırlatılır; onaylayın. “Amortisman ayrıldı: {tutar}” mesajı çıkar. Aynı ay tekrar ayrılmaz; kıymet tam amortize olunca “Dönem zaten ayrılmış veya kıymet tam amortize.” mesajı gelir. Hareketler alttaki listede görünür ve değiştirilemez.
Seçili kıymet kartı formunda kod, ad, sınıf, maliyet gibi alanları Kaydet ile güncelleyebilirsiniz. Amortisman başladıktan sonra ömür, sınıf ve yöntem değiştirilemez. Amortisman hareketi veya elden çıkarma kaydı olan kıymet silinemez.
Bütün kıymetler için ay sonunda Dönem amortisman koşusu kartında dönemi yazıp Dönemi koştur’a basın. Sonuç “{0} kıymet için amortisman ayrıldı, {1} atlandı, {2} reddedildi.” biçimindedir; Ayrılan, Atlanan ve Reddedilen satırlar nedenleriyle listelenir. Bir kıymetin hatası diğerlerini durdurmaz; tekrar çalıştırmak mükerrer fiş oluşturmaz.
Alış faturasından aktifleştirme kartında onaylı faturadaki bekleyen demirbaş satırları listelenir; Aktifleştir kartı üretir (“{0} kıymet kartı üretildi, {1} satır zaten aktifleştirilmişti.”). Faturanın muhasebe fişi o satırı 255 Sabit Kıymet Maliyet hesabına yazar, bu kart yalnız amortismana tabi kartı doğurur.

Düşük tutarlı demirbaş için aynı kartta Doğrudan gider yaz düğmesi görünür; satırın tutarı sınırın altındaysa kart açılmadan gidere alınır. Aynı üründen birden fazla satır tek bütün sayılır: bunları bütüne ekle ile seçip Seçili {0} satırı tek bütün olarak gider yaz’a basın; toplam sınırı aşıyorsa topluca aktifleştirmeniz gerekir.

Elden çıkarmak için kıymeti seçip Elden Çıkarma bölümünde Elden çıkarma tarihi, Satış bedeli ve Tür (Satış, Hurda, Bağış) alanlarını girin; Elden çıkar’a basın. Kâr/zarar = bedel − defter değeri olarak hesaplanır ve GL fişi otomatik oluşur; işlem geri alınamaz.
Defter değeri ↔ mizan mutabakatı kartında Kesit tarihi seçip Mutabakatı getir’e basın. “Alt defter mizanla tutuyor” görünmeli; fark varsa Fark var — araştırılmalı uyarısı çıkar ve fark yevmiyeden izlenir.
Amortisman oranı eklemek için sayfanın altındaki Amortisman Oranları (parametre) kartında Varlık Sınıfı, Geçerlilik Başlangıcı ve Faydalı Ömür (ay) girip Oran Kaydet’e basın. Yeni geçerlilik tarihi girince önceki açık satır otomatik kapanır. Satır Teyit bekliyor başlar; yetkili kullanıcı satırdaki Doğrulayıcı onayı düğmesiyle teyit eder.

Alanlar

Alan	Anlamı	Zorunlu mu
Kod / Ad	Kıymetin kodu ve adı.	Evet
Sınıf (config ömrü)	Varlık sınıfı; doluysa ömür parametre tablosundan okunur.	Hayır
Döviz	Maliyetin para birimi.	Evet
Maliyet	Edinim maliyeti.	Evet (0’dan büyük)
Hurda değeri	Amortisman sonunda kalacak değer; maliyetten küçük olmalı.	Hayır
Faydalı ömür (ay)	Sınıf boşsa elle ömür; sınıf doluysa parametreden gelir.	Sınıfsız kartta evet
Edinim tarihi	YYYY-AA-GG; boşsa şubenin günü.	Hayır
Dönem (YYYY-AA)	Amortismanın ayrılacağı ay; edinim ayından önce olamaz.	Evet
Varlık Sınıfı / Geçerlilik Başlangıcı / Faydalı Ömür (ay)	Oran kartındaki yeni tarihli satır.	Evet

Sık hatalar ve mesajları

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“Aktif firma/şube seçili değil.”	Üst çubuktan firma ve şube seçin.
“Yetkiniz yok.” / “Bu işlem için yazma yetkiniz yok.”	Sabit Kıymetler sayfasında gereken yetkiyi isteyin.
“Kıymetin faydalı ömrü yok: sınıfı için edinim tarihinde geçerli amortisman oranı satırı bulunamadı (Ayarlar › Parametreler › Amortisman oranları) ya da ömür girilmedi. Kart açılmadı.”	Sınıf için edinim ayını kapsayan tarihli oran satırı ekleyin ya da ömrü elle girin.
“Geçersiz dönem.”	Dönemi YYYY-AA biçiminde yazın.
“Geçerli edinim tarihi girin.”	Edinim tarihini YYYY-AA-GG yazın.
“Kod ve ad zorunlu.”	Kod ve adı doldurun.
“Amortisman başladıktan sonra ömür, sınıf ya da yöntem değiştirilemez (27/1977 VUY m.218).”	Başlamış kıymette bu alanlar kilitlidir.
“Amortisman hareketi veya elden çıkarma kaydı olan kıymet silinemez (append-only korunur).”	Silme yerine elden çıkarma kullanın.
“Bu işlem için yazma yetkiniz yok.”	Düzenleme/silme yetkiniz yok.
“No effective … for ’…’ at acquisition …” ve ”… for ’…’ is unverified — accountant confirmation required …”	Amortisman ayırırken sınıfın oranı yok ya da teyitsiz. Mesaj ekranda İngilizce çıkar; oran kartında satırı ekleyip teyit edin.
“Disposal date cannot be before the asset’s acquisition month …”, “Fixed asset is already disposed …”	Elden çıkarma tarihi edinim ayından önce olamaz; elden çıkmış kıymet tekrar çıkarılamaz. İngilizce çıkar.
“Kayıt süresini aşan fiş, gecikmenin özrü/nedeni yazılarak açıkça geç kayıt olarak onaylanmadıkça kaydedilmez (VUY m.148).”	Geç tarihli amortisman fişinde onay kutusunda gerekçe yazın.

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“{1} tarihinde geçerli tek bir ‘{0}’ sabit kıymet vergi kuralı yok. Ayarlar › Parametreler › Amortisman › Sabit kıymet vergi kuralları alanını kontrol edin.”	İlgili kuralın o tarihte tekil satırı yok; tarihli satır ekleyin.
”‘{0}’ sabit kıymet vergi kuralı {1} tarihinde teyitsiz ya da kaynaksız — hesap yapılmaz. Kaynağı doğrulayıp satırı onaylayın.”	Satırı teyit ettirin.
“Binek otomobilde motor silindir hacmi (cc) zorunludur.”	Motor silindir hacmi (cc) girin.
“Binanın faydalı ömrü kanunen {0} ay olmalıdır (GVY m.7(2)(a)).”	Bina ömrünü parametredeki kanuni süreye getirin.
“Özel salon tipi binek otomobile yatırım indirimi uygulanamaz (GVY m.7(3)(B)).”	Yatırım indirimi bu kıymete tanımlanamaz.
“Satır tutarı düşük tutar sınırını ({0} TL) aşıyor; aktifleştirilmesi zorunlu …”	Satırı Aktifleştir ile karta çevirin.