Menkul kıymetler ve fonlar

Ne işe yarar

Hisse senedi, özel ve kamu tahvil/bonosu ile yatırım fonlarını kıymet bazında izler. Alışta maliyet bedeli kayda girer; satışta maliyet düşülür, fark satış kâr/zararına yazılır; tahvil/bonoda kupon faizi tahsilatında stopaj ayrılır; dönem sonunda piyasa değeri maliyetin altındaysa değer düşüklüğü karşılığı ayrılır. Piyasa değerindeki artış kâr olarak yazılmaz.

Kimler kullanır

Finans müdürü ve muhasebe personeli. Kasa & Banka sayfasında Ekle (kıymet tanımı, alış, satış, kupon) ve Onayla (dönem sonu değerleme) yetkileri gerekir.

Ön koşullar

• KKTC şubesine ait bir TL kasa veya banka hesabı: Kasa/Banka. Dövizli hesapla alım-satım yapılamaz.
• Hesap planında ilgili kıymet, faiz geliri, stopaj alacağı, satış kâr/zarar, karşılık ve karşılık gideri rolleri eşlenmiş olmalı: Hesap Planı.
• Parametreler: Ayarlar › Parametreler › Finans › Yatırım araçları (stopaj, gün esası, değerleme) içinde işlem tarihini kapsayan teyitli satırlar olmalı: yuvarlama kuralı, kupon stopajı (özel/kamu tahvili için ayrı satırlar), menkul kıymet maliyet esaslı değerleme kuralı. Satır yoksa ya da değerleme kuralı kapalıysa işlem durur (Yatırım araçları parametresi). Kupon stopajı, kıymetin ihraç tarihinde geçerli satırdan alınır; işlemle birlikte kayıtta saklanır.

Adım adım

1. Vadeli Mevduat ve Yatırımlar ekranında Menkul kıymetler ve fonlar sekmesini açın. Tablo Kod / ISIN, Ad, Tür, Adet / gram, Maliyet bedeli (VUY m.193), Değer düşüklüğü karşılığı (119), Piyasa fiyatı, Piyasa değeri (bilgi) sütunlarını gösterir.

   

2. Yeni menkul kıymet kartında Şube, Kod / ISIN, Ad, Tür (Hisse senedi (110), Özel kesim tahvil/bono (111), Kamu kesimi tahvil/bono (112), Yatırım fonu / diğer (118)) seçin. Tahvil/bonoda İhraç tarihi ve Vade de girin. Kaydet deyin.

3. Tablonun son sütunundaki seçim düğmesiyle kıymeti seçin. Seçili menkul kıymet işlemi kartında İşlem tarihi, Adet / gram, Birim fiyat (TL) ve Kasa / banka hesabı (TL) alanlarını doldurun.

   

4. Alış düğmesiyle alımı kaydedin (tutar hesaptan çıkar, maliyet artar). Satış düğmesiyle satış yapın (satış adedi eldeki adedi aşamaz; satılan payın maliyeti ve karşılığı oranlanarak düşülür, fark kâr/zarara yazılır, hesaba bedel girer).

5. Tahvil/bono kuponu için Brüt kupon faizi (TL) girin ve Kupon faizi tahsilatı düğmesine basın. Stopaj düşülür, net tutar hesaba girer.

6. Dönem sonunda İşlem tarihi, Birim fiyat (TL) (piyasa fiyatı) ve Fiyat kaynağı (ör. KKTC MB gram fiyatı) alanlarını doldurup Dönem sonu değerleme düğmesine basın (Onayla yetkisi). Piyasa değeri maliyetin altındaysa fark kadar karşılık ayrılır, yükselirse eski karşılık iptal edilir; maliyet bedeli asla piyasa değerine yükseltilmez.

Alanlar

Alan	Anlamı	Zorunlu mu
Şube	Kıymetin ait olduğu KKTC şubesi	Evet
Kod / ISIN	Firma içinde tekil kod, en çok 40 karakter	Evet
Ad	Kıymet adı, en çok 200 karakter	Evet
Tür	Hisse, özel/kamu tahvil-bono, fon	Evet
İhraç tarihi / Vade	Tahvil/bono için ihraç ve itfa tarihi	Tahvil/bonoda evet
İşlem tarihi	Bugünden ileri olamaz	Evet
Adet / gram	Alınan/satılan miktar	Alış/satışta evet
Birim fiyat (TL)	Alış-satış veya piyasa fiyatı	Evet
Brüt kupon faizi (TL)	Kupon tutarı; yuvarlama kuralına uygun	Kuponda evet
Fiyat kaynağı	Değerleme fiyatının kaynağı, en çok 200 karakter	Değerlemede evet
Kasa / banka hesabı (TL)	Ödeme veya tahsilat hesabı	Alış/satış/kuponda evet

Sık hatalar ve mesajları

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
”… tarihi için ’…’ parametresinin tek, kaynaklı ve teyitli satırı yok. Ayarlar › Parametreler › Finans › Yatırım araçları alanını kontrol edin.”	İlgili parametre satırını ekleyin/teyit edin.
“Bu kod firmada zaten kayıtlı.”	Farklı bir kod kullanın.
“Tür bu işlem için uygun değil.”	Kupon yalnız ihraç ve vade tarihli tahvil/bonoda yapılır.
“Vade/ihraç tarihleri geçersiz.”	Tahvil/bonoda vade ihraçtan sonra olmalı.
“Tutar, adet veya fiyat geçersiz.”	Adet/fiyat sıfırdan büyük olmalı; satışta eldeki adedi aşamaz.
“Kasa/banka hesabı uygun değil (döviz, şube veya tür uyumsuz).”	Aynı şubenin aktif TL hesabını seçin.
“Fiyat ve fiyat kaynağı zorunludur.”	Piyasa fiyatını ve kaynağını girin.
“Teyitli değerleme kuralı bu değerlemeye izin vermiyor.”	Parametre ekranındaki değerleme kuralı satırını kontrol edin.
“İşlem tarihi bugünden ileri olamaz.”	Tarihi düzeltin.
“İşlem tarihi kapalı mali döneme düşüyor; dönemi açmadan kayıt yapılamaz.”	Dönem Kapama ekranından dönemi açın.
“Hesap planında gerekli muhasebe rolleri eşlenmemiş: …”	Hesap Planı rol eşlemesini tamamlayın.

İlgili sayfalar

• Vadeli Mevduat ve Yatırımlar
• Yatırım araçları (parametre)
• Kasa/Banka