Çek/Senet

Ne işe yarar

Müşteriden aldığınız ve tedarikçiye verdiğiniz çek ve senetleri (bono) kaydeder, durumlarını (portföy, tahsilde, tahsil edildi, ciro edildi, karşılıksız, protestolu, teminatta, ödendi, müşteriye iade) yönetir. Her durum değişikliği cari hesaba ve muhasebeye dengeli fişle yansır; her evrakın olay geçmişi (kim, ne zaman) tutulur. Ekranın altındaki vade yaşlandırma tablosu gecikmiş ve yaklaşan evrakları gösterir.

Kimler kullanır

Finans ve tahsilat/ödeme sorumluları. Roller ekranında Kasa & Banka sayfası için Görüntüle ve işlem yapmak için Ekle yetkisi gerekir.

Ön koşullar

• Aktif firma ve şube seçili olmalı.
• Cari kartı tanımlı olmalı: Cari kartı.
• Tahsil veya ödeme için bağlı bir kasa/banka hesabı olmalı; hesabın dövizi evrakın dövizi ile aynı olmalıdır.
• Çek keşide edecekseniz Çek Karneleri sekmesinde aktif bir karne bulunmalı.
• Hesap planında çek/senet rolleri (portföy, alacak/borç senetleri vb.) eşlenmiş olmalı; eşlenmemişse ekran “Hesap planında gerekli rol eşlenmemiş: …” mesajı verir (Hesap Planı).
• Parametreler: Ayarlar › Parametreler › İşletme eşikleri › Uyarı pencereleri (gün) içinde geçerli, teyitli satır olmalı; yoksa Yaklaşan Vade listesi üretilmez (Uyarı pencereleri).
• Dövizli evrakta kur: Döviz Kurları ve Kasa / Banka sayfasındaki “Çok döviz” bölümü.

Adım adım

1. Kasa / Banka ekranında Çek/Senet sekmesini açın. Üstte evrak listesi (Tür, Yön, Cari, Tutar, Vade, Seri No, Durum) görünür.

   

2. Çek/Senet Al / Ver kartında Tür (Çek veya Senet), Cari (müşteri/tedarikçi), Döviz, Tutar, Tarih ve Vade tarihi alanlarını doldurun. Dövizli evrakta Kur (1 birim = ? TL) alanı çıkar.

3. İsteğe bağlı alanlar: Çekin bankası, Seri no, Keşideci/Lehtar, Keşideci kimlik/vergi no, Ödenen pul (TL). Çek ise Çek karnesi (keşide), senet ise Uzun vadeli senet (221/421) kutusu görünür. Teminat olarak alınıyorsa Teminat amaçlı (cari kapanmaz, nazım) kutusunu işaretleyin.

4. Müşteriden aldıysanız Müşteriden Al (portföy), tedarikçiye verdiyseniz Tedarikçiye Ver düğmesine basın ve onaylayın. Vade tarihi düzenleme tarihinden önceyse kayıt yapılır, ama “Uyarı: Vade tarihi düzenleme tarihinden önce (geçmiş vadeli evrak).” görünür.

   

5. Listeden evrakın satırındaki Detay düğmesine basın; Seçili evrak işlemleri kartı açılır ve Olay Geçmişi tablosu gelir. Kartta görünen işlemler evrakın yönüne ve durumuna göre değişir:

   Evrak	İşlem	Ne olur
   Alınan, Portföy	Tahsile ver	Durum “Tahsilde” olur; nakit/muhasebe hareketi yoktur, para tahsil gününde gelir.
   Alınan, Portföy/Tahsilde	Banka hesabını seçip Tahsil et	Tutar seçilen kasa/bankaya girer, evrak “Tahsil edildi” olur. Hesap, evrakla aynı dövizde olmalıdır.
   Alınan, Portföy/Tahsilde	Karşılıksız	Müşterinin borcu geri açılır, durum “Karşılıksız” olur.
   Alınan, Portföy	Ciro et (önce Ciro edilecek tedarikçi seçilir)	Tedarikçi borcunuz kapanır, durum “Ciro edildi” olur.
   Alınan, Ciro edilmiş	Karşılıksız (rücu)	Hem müşteri hem tedarikçi borcu geri açılır.
   Alınan, Portföy	Teminata ver	Evrak “Teminatta” olur (nazım kayıt). Teminattan çöz ile portföye döner.
   Alınan, Portföy/Tahsilde	Protesto tarihi ve Noter masrafı (TL) girip TL kasa/banka seçin, Protesto et	Evrak protestolu olur, şüpheli alacağa aktarılır.
   Alınan, teminat amaçlı	Teminatı müşteriye iade et	Teminat evrakı iade edilir.
   Verilen, Portföy	Banka hesabını seçip Öde	Tutar bankadan çıkar, evrak “Ödendi” olur.
   Verilen, Portföy	Gerekçe yazıp Verilen evrakı iptal et	Tedarikçi borcu geri açılır.
   Uzun vadeli senet	Kısa vadeye virman	Senet kısa vadeli hesaba aktarılır.

6. Sekmenin altındaki Çek/Senet Vade Yaşlandırma kartında Gecikmiş, 0-7 gün, 8-30 gün, 30+ gün kovalarının tutarı ve adedi görünür; CSV ve PDF ile dışa aktarırsınız. Yaklaşan Vade (… gün içinde) tablosu Kalan Gün ile yaklaşan evrakları sıralar.

   

Dövizli çek/senet

Evrak GBP, USD veya EUR olabilir. Kur, kaydın alındığı gün saklanır; tahsil, ciro ve ödemede bu kayıt kuru kullanılır. Tahsil ve ödemede seçilen kasa/banka hesabı evrakla aynı dövizde olmalıdır. Dönem sonunda açık dövizli evraklar (teminat amaçlı olanlar hariç) Kur Değerleme ekranında yeniden değerlenir. Kayıt kuru yoksa (0 ya da 1) evrak değerlenemez ve işlem şu mesajla durur: ”… numaralı … evrakın kayıt kuru yok (0 ya da varsayılan 1). TL karşılığı bilinmeden fiş, değerleme veya teminat kaydı yapılamaz; evrakın kayıt kurunu düzeltin.”

Alanlar

Alan	Anlamı	Zorunlu mu
Tür	Çek veya Senet	Evet
Cari (müşteri/tedarikçi)	Evrakın tarafı	Evet
Döviz / Kur (1 birim = ? TL)	Para birimi; dövizliyse gerçek TL kuru (1 olamaz)	Evet / dövizliyse evet
Tutar	Evrak tutarı, sıfırdan büyük	Evet
Tarih / Vade tarihi	Düzenleme ve vade günü	Evet
Çekin bankası	Çeki düzenleyen banka	Hayır
Seri no	Evrak seri numarası; aynı bankada tekrar edemez	Hayır
Keşideci/Lehtar	Karşı taraf adı	Hayır
Keşideci kimlik/vergi no	Keşidecinin kimlik veya vergi numarası	Hayır
Ödenen pul (TL)	Ödenen damga/pul tutarı; negatif olamaz	Hayır
Çek karnesi (keşide)	Verilen çekin yaprağı bu karneden düşer	Hayır
Uzun vadeli senet (221/421)	Senedi uzun vadeli hesapta izler	Hayır
Teminat amaçlı (cari kapanmaz, nazım)	Evrak teminat olarak alınır; cari kapanmaz	Hayır
Ciro edilecek tedarikçi	Cirolanan tedarikçi	Ciroda evet
Protesto tarihi / Noter masrafı (TL)	Protesto işlemi	Protestoda evet
Gerekçe	İptal gerekçesi, en çok 255 karakter	İptalde evet

Sık hatalar ve mesajları

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“Cari seçin.”	Cari alanını doldurun.
“Tutar > 0 olmalı.”	Sıfırdan büyük tutar girin.
”… işleminde gerçek TL kuru girilmelidir: kur 0’dan büyük ve 1’den farklı olmalı.”	Dövizli evrakta gerçek kuru girin.
“Kasa/banka hesabı seçin.”	Tahsil veya ödemede hesap seçin.
“Karneden yalnız çek keşide edilir.”	Karne yalnız çek için seçilebilir.
“Seri no seçilen çek yaprağıyla uyuşmuyor.”	Seri numarasını yaprakla eşleştirin veya boş bırakın.
“Çekin dövizi karnenin banka hesabıyla aynı olmalı.”	Karne hesabıyla aynı dövizi seçin.
“Çek karnesinde müsait yaprak kalmadı.” / “Çek yaprağı … müsait değil.”	Yeni karne açın veya başka yaprak seçin.
“Verilen evrak teminat olarak işaretlenemez.”	Teminat yalnız alınan evrak içindir.
“Teminat evrakı tahsil, ciro, karşılıksız ya da teminata verme işlemine konu olamaz.”	Teminat evrakı için yalnız iade veya çözme yapılır.
“Uzun vadeli sınıflama yalnız senette (teminat dışı) kullanılır.”	Çekte veya teminatta uzun vade seçilemez.
“Protesto tarihi vadeden önce olamaz.”	Protesto tarihini vade sonrasına alın.
“Protesto masrafı için geçerli tutar ve TL kasa/banka hesabı seçin.”	Noter masrafı ve TL hesap seçin.
“Gerekçe girin (en çok 255 karakter).”	İptal gerekçesini yazın.
“Bu fatura için aktif DBS talimatı var; çek/senetle kapatılamaz.”	Faturayı çek/senetle kapatmadan önce DBS talimatını iptal edin.
“Seçilen tedarikçiye ait alış faturası bulunamadı.”	Ciro ettiğiniz tedarikçinin faturasını kontrol edin.
“Hesap planında gerekli rol eşlenmemiş: …”	Hesap Planı rol eşlemesini tamamlayın.
“Yaklaşan vade penceresi için firmanın bugün geçerli, teyitli tarihli satırı yok; liste üretilmedi.”	Uyarı pencereleri parametresine tarihli, teyitli satır ekleyin.
“Yaklaşan vadeli çek/senet yok.”	Bilgi mesajıdır.

İlgili sayfalar

• Çek Karneleri
• Kasa/Banka
• Kur Değerleme
• Doğrudan Borçlandırma (DBS)